Các Bước Làm Gốm: Tạo Nên Những Tác Phẩm Nghệ Thuật Độc Đáo

Những sản phẩm gốm sứ đẹp tinh tế và sắc sảo không chỉ là những đồ vật thông thường mà còn chứa đựng những bước sản xuất đầy công phu. Quy trình sản xuất gốm sứ bao gồm nhiều công đoạn mà dưới đó là 5 khâu chính: thấu đất, chuốt đất, trang trí hoa văn, tráng men và nung thành phẩm. Mỗi giai đoạn đó đều thể hiện sự khéo léo, tỉ mỉ hòa cùng kinh nghiệm của người nghệ nhân.

1. Chọn và xử lý đất – Thấu đất

Nguyên liệu chính để tạo nên những sản phẩm gốm sứ đó là đất sét. Loại đất được chọn phải có độ dẻo cao, độ ngót phải phù hợp và chịu được nhiệt độ nung đốt cao. Mỗi sản phẩm gốm sứ có tỷ lệ pha đất khác nhau để tạo nên sự đa dạng về mẫu mã và tính chất.

Sau khi chọn đất sét, nó trải qua quá trình pha trộn và loại bỏ tạp chất. Khi đất ít cát và hút nước, cần pha thêm cát để khi nung không bị nứt vỡ. Sau đó, loại bỏ tạp chất giúp gốm sứ có độ mịn, trắng và chất lượng tốt nhất.

Quy trình sản xuất gốm sứ - Thấu đất

2. Tạo hình sản phẩm gốm sứ – Chuốt đất

Sau quá trình chọn nguyên liệu, tiếp theo là quá trình tạo hình sản phẩm gốm sứ theo mẫu định sẵn. Người nghệ nhân thường sử dụng bàn xoay, khuôn in và đôi tay khéo léo để tạo nên những sản phẩm gốm sứ như ý. Sau đó, sản phẩm được hong khô dưới ánh nắng mặt trời.

Có 3 phương pháp chính để tạo hình gốm sứ: Nặn bằng tay, tạo hình trên bàn xoay và sử dụng khuôn. Ngoài ra, có thể kết hợp nhiều phương pháp tạo hình cho những sản phẩm đặc biệt.

Tạo hình sản phẩm gốm sứ

3. Trang trí hoa văn, họa tiết

Quá trình trang trí hoa văn và họa tiết là khâu quan trọng quyết định tính thẩm mỹ và giá trị trong quy trình sản xuất gốm sứ. Sau khi tạo hình và phơi khô, người nghệ nhân sử dụng bút lông để vẽ và tăng tính nghệ thuật thẩm mỹ cho từng sản phẩm. Có nhiều phương pháp để trang trí hoa văn:

3.1. Vẽ trên gốm sứ, vẽ trên men và lớp dưới men

Người nghệ nhân thường dùng bút lông để vẽ trực tiếp trên nền bằng các hoa văn, họa tiết theo ý muốn. Công đoạn này đòi hỏi người thợ phải có kinh nghiệm và đôi tay khéo léo. Mỗi sản phẩm tạo thành là một tác phẩm nghệ thuật riêng biệt. Ngoài ra, người thợ có thể sử dụng các phương pháp như vẽ men màu, đánh chỉ, bôi men chảy màu để tạo nên những sản phẩm đặc sắc.

Trang trí hoa văn lên gốm sứ

3.2. Cắt gọt, phân vạch sản phẩm gốm sứ

Sau khi tạo hình, sản phẩm được hong khô và sau đó được cắt gọt để nhẵn bề mặt. Các chi tiết nhỏ như tai, quai, hình hoa lá và các hình dạng khác được tạo hình ở giai đoạn này. Khắc vạch là phương pháp phổ biến được người nghệ nhân sử dụng, sau đó là quá trình nung và tráng men.

3.3. In hoa văn bằng khuôn đúc

Sau khi tạo thành xương gốm sứ, người thợ sử dụng khuôn cũng được làm bằng gốm có hoa văn âm bản để ép vào khối gốm sứ định sẵn. Sau đó, sản phẩm được tráng men và nung. Độ dày mỏng của lớp men sẽ tạo ra hiệu ứng và hiện ra những hoa văn độc đáo. Các sản phẩm sử dụng phương pháp này phổ biến là gốm men hoa nâu và gốm men ngọc.

4. Tráng men gốm sứ

Sau khâu trang trí, các sản phẩm gốm sứ sẽ được tiến hành nung sơ trước khi được tráng men chính. Tùy thuộc vào từng loại sản phẩm, một số không cần nung sơ trước đó. Với sản phẩm nhỏ, thường được nhúng vào men. Với sản phẩm lớn hơn, người ta thường sử dụng phương pháp dội hoặc phung men.

Sau đó, sản phẩm được sửa hàng men để đảm bảo lớp men đều, không bị khuyết và cạo bỏ những chỗ dư thừa trước khi đưa vào lò nung chính thức.

5. Nung thành phẩm gốm sứ

Đây là công đoạn cuối cùng và quan trọng nhất trong quy trình sản xuất gốm sứ. Người ta sử dụng các loại lò hộp, lò bầu và nguyên liệu như than cám, củi gỗ hoặc gas để nung gốm sứ thành phẩm. Nhiệt độ nung cũng khác nhau tùy thuộc vào từng loại sản phẩm và loại gốm sứ. Ví dụ, gốm đất nung ở nhiệt độ từ 600 đến 900 độ C, gốm sành nâu ở 1100 đến 1200 độ C, và gốm men ngọc ở 1200 đến 1250 độ C.

Đặc điểm của gốm và sứ có sự khác biệt như nhiệt độ nung và cách nhận dạng. Để nhận diện và lựa chọn chuẩn đối với 2 chất liệu này, bạn có thể tham khảo cách phân biệt gốm và sứ để biết thêm thông tin chi tiết.

Vậy là chúng ta đã tìm hiểu chi tiết về quá trình làm gốm sứ tạo nên những sản phẩm vô cùng ấn tượng bằng đôi tay tài hoa của những nghệ nhân. Hãy cùng theo dõi Copy Paste Tool để cập nhật nhiều thông tin hữu ích khác về sứ nhé!